Najgorszy

Najgorszy jest swoistym dodatkiem do głośnej trylogii łotrzykowsko-heroicznej Waldermara Łysiaka (Dobry, Konkwista, Najlepszy) a zarazem stanowi zupełnie odrębną pozycję, dzieło, które można z satysfakcją czytać bez znajomości wspomnianej trylogii. Jednak, oczywiście, Najgorszy rozszerza cykl dzięki niemu trylogia stała się czteroksięgiem vel tetralogią. I chyba ów drugi (grecki) termin jest tu trafniejszy niż określenie czteroksiąg, bo starożytni Grecy zwali tetralogią widowisko teatralne będące czteroczęściowym cyklem w układzie 3 + 1 (trylogia złożona z trzech tragedii oraz dramat satyryczny).

Tylko pozornie Najgorszy jest literaturą polityczną (dotyczy to zresztą wszystkich tomów czteroksiągu). Już szesnaście lat temu Łysiał kpił u progu swego memuaru: Pisanie literatury politycznej interesuje mnie w równym stopniu co statystyka, kulturystyka i robienie swetrów na drutach. Obchodzi mnie zupełnie inna dziedzina ewolucji. Tym moim konikiem jest zoologia; wszystko co piszę to czytanki z życia zwierząt. Po czym dał przykład z wysokiej literackiej półki, mówiąc, iż nazywanie jego powieści politycznymi miałoby równie dużo sensu, ile miałoby twierdzenie, że Hamlet jest sztuką o perypetiach dynastycznych dworu duńskiego w Średniowieczu. Treścią Hamleta jest właśnie to perypetie dynastyczne na duńskim dworze królewskim w Średniowieczu a przecież jest to czytanka o czymś zupełnie innym, o mentalno-hormonalnych perypetiach osobnika wieńczącego długi darwinowski łańcuch pokoleń. Reasumując swój wywód, Łysiał stwierdził: Dusza ludzka interesuje mnie tysiąc razy bardziej. Istotnie w Najgorszym zaglądamy głęboko do dusz mężczyzny i kobiety toczących dialog, o którym aż po finał nie będziemy wiedzieć ile mieści prawdy, a ile mistyfikacji, co tu jest stroną realną, a co teatralną. Czy główną bohaterką Najgorszego jest twarda walka, czy może konkursowa pycha instynktów profesjonalnych, czy raczej falsyfikacja rzeczywistości bliska sferze onirycznej? Na to pytanie może czytelnikowi odpowiedzieć jedynie lektura dzieła.